Kısa Dönem İkamet İzni
Kısa dönem ikamet izni, yabancı uyruklu kişilerin çeşitli nedenlerle vize süresi veya vizeden muafiyet süresinden daha uzun bir süre Türkiye’de kalmak istemesi halinde gündeme gelir. Başvuru sürecinde ve sonrasında dikkat edilmesi gereken pek çok önemli ayrıntı bulunmaktadır.
Yazımızda kısa dönem ikamet izni nedir, kimler bu izinden yararlanabilir, iznin verilmesi için aranan şartlar vs. gibi konu ile ilgili en çok merak edilenleri açıklayacağız. Yazımızı dikkatle okumanızı öneririz.
Kısa Dönem İkamet İzni Nedir?
Vize süresi veya vize muafiyet süresinden daha uzun bir süre boyunca Türkiye’de kalmak isteyen ve kanunda öngörülen birtakım şartları taşıyan yabancı uyruklu kişilerin, başvurduğu ikamet izni türüne kısa dönem ikamet izni denir. Kısa dönem oturma izni için başvururken Türkiye’de kalma nedenlerinin belgelenmesi oldukça önemlidir. Kimlerin kısa dönem oturma izni alabileceklerine aşağıda detaylı olarak yer verdik.
Kısa dönem ikamet iznine ilişkin düzenlemeler 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu madde 31 ve devamında bulunur. Ayrıca ilgili kanunun uygulanmasına ilişkin Yönetmelik de bulunmaktadır.
Kısa dönem oturma izni aslında genel olarak oturma izninin bir alt türüdür. Bu yazıda yalnızca kısa dönem oturma izninin detaylarına yer verdik. Genel olarak ikamet izni ile ilgili detaylar için “oturma izni nedir” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
Oturma izni başvurularında dikkat edilmesi gereken pek çok ayrıntı bulunmaktadır. Bireysel başvurularda yapılan hatalar nedeniyle kişiler hak kaybına uğramaktadır. Herhangi bir sorun yaşamaksızın sürecin tamamlanması için avukata sorarak süreci ilerletmek gerekir.
Kısa Dönem İkamet İzni Kimlere Verilir?
Kısa dönem ikamet izninden kimlerin yararlanabileceğine ilişkin düzenleme Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu madde 31’de yer almaktadır. Madde düzenlemesine göre bu ikamet izni türünden faydalanabilecek kişiler şu şekilde sıralanabilir.
a) Türkiye’de Taşınmazı Bulunan Yabancılar: İzin talebinde bulunabilmek için taşınmazın konut statüsünde bulunması ve bu amaçla kullanılıyor olması gerekmektedir. Başvuru sahibinin eşi, ergin olmayan çocuğu ve bağımlı ergin çocuğu taşınmaz üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyet hakkına sahipse bu kişiler de ikamet izni başvurusunda bulunabilir.
b) Bilimsel Araştırma Yapma Amacıyla Gelen Yabancılar: Bilimsel araştırma yapma amacıyla başvuru yapılması halinde araştırma yapmak izne tabi ise gerekli yerlere izin için başvuru yapılır. Başvuru aşamasında bilimsel araştırma izin belgesinin ibraz edilmesi gerekmektedir. Araştırmanın izne tabi olmaması halinde yapılacak araştırmanın konusuna yönelik beyanlar başvuruda ibraz edilir. Tüm bunlara ek olarak yabancı uyruklu kişinin ülkemizin yurt dışı temsilciliklerinden, bilimsel araştırma amaçlı vize almış olması gerekmektedir.
c) Türkiye’de Ticari Bir Bağlantı veya İş Kuracak Yabancılar: Bu gerekçeyle 3 aydan daha fazla süre için kısa dönem oturma izni talep edilmesi durumunda, yabancının ticari bağlantının kiminle veya hangi şirketle kurulacağına ilişkin belge ibraz etmesi istenebilir. Bu aşamada şirketler tarafından gönderilen davet mektuplarının dayanak gösterilmesi mümkündür.
d) Hizmet İçi Eğitim Programlarına Katılacak Yabancılar: Yabancının hizmet içi eğitime katılmasını gerekçe göstererek kısa dönem ikamet izni başvurusu yapması halinde, eğitimin hangi kurum veya kuruluş tarafından verildiği, ne kadar süreceği gibi bilgi ve belgeler ibraz edilmelidir. Eğitimin süresi dikkate alınarak ikamet izni süresi belirlenmektedir.
e) Türkiye’nin Taraf Olduğu Anlaşmalar ve Öğrenci Değişim Programları Uyarınca Eğitim vb. Amaçlarla Gelen Yabancılar: Bu amaçla başvuru yapılması halinde verilen izin süresi, eğitim süresini aşamaz. Öğrenci değişim programları çerçevesinde gelen yabancıların kayıt tarihinden itibaren 3 ay içinde genel sağlık sigortası için talepte bulunmaları gerekmektedir. Bu süre içinde talepte bulunulmaması halinde genel sağlık sigortasından yararlanma hakkı kaybedilmiş olur ve yabancının özel sağlık sigortası yaptırması gerekir.
f) Turizm Amacıyla Gelen Yabancılar: Buna ilişkin başvuru yapılması halinde yabancının kalacağı süre boyunca nerede, ne süre ile kalacağına ilişkin beyanda bulunması talep edilir. Bu beyanlar dikkate alınarak inceleme yapılır. Gerekmesi halinde ek belge ve bilgi talep edilmesi söz konusu olabilir.
g) Kamu Sağlığı İçin Tehdit Oluşturacak Hastalıkları Taşımamak Şartıyla Tedavi Görecek Yabancılar: Bu durumda verilecek ikamet izni tedavi süresi göz önüne alınarak belirlenir. Tedavinin tüm masraflarının ödenmiş olması halinde tekrar sağlık sigortası yapmak gerekmemektedir. Tedavi için gelecek yabancının refakatçileri bu izinden yararlanamaz. Refakatçi olarak gelmek için yakının, genel hükümlere göre ikamet izni başvurusunda bulunması gerekmektedir. Bu konuya ilişkin ayrıntılı bilgi için ‘Tedavi Amaçlı İkamet İzni’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
h) Adli ve İdari Makamların Talepleri veya Kararları Üzerine Türkiye’de Kalacak Yabancılar: Yabancıya ne kadar süreyle izin verileceği adli veya idari makam tarafından verilen karara göre değişiklik gösterecektir.
ı) Aile İkamet İzni Şartlarının Ortadan Kalktığı Hallerde Başvuruda Bulunan Yabancılar: Aile ikamet izni için gerekli şartların kaybedildiği bazı durumlarda iznin kısa dönem iznine çevrilmesi söz konusu olabilir. Bu duruma ilişkin ayrıntılı bilgi için “Aile İkamet İzni” yazımızı okuyabilirsiniz.
i) Türkçe Öğrenme Kursuna Katılım Sağlayacak Yabancılar: Türkçe eğitimi verecek kurumun Milli Eğitim Bakanlığı tarafından onaylı olması gerekmektedir. Bu amaçla başvuru yapılması halinde en çok iki kez izin verilmesi mümkündür. Kursu veren kurum tarafından yabancının kursa devam durumu, ne zaman başladığı gibi bilgiler il müdürlüğüne bildirilir.
j) Türkiye’de Eğitim, Araştırma, Staj ve Kurslara Katılım Sağlayacak Yabancılar: Eğitim, staj, kursların kamu kuruluşları tarafından sağlanıyor olması gerekir. Bu şekilde başvuru yapılması halinde en fazla 1 yıllık süre için oturma izni verilmesi söz konusudur.
k) Yükseköğrenimini Türkiye’de Tamamlamış ve Mezuniyetten Sonra Müracaat Eden Yabancılar: Müracaatın mezuniyet tarihinden sonraki 6 ay içinde yapılması zorunludur. Bu şekilde başvuruda bulunan yabancıya tek sefere özel olarak en fazla 1 yıllık kısa dönem oturma izni verilir.
l) Türkiye’de Çalışmayan Ancak Belirli Bir Kapsamda Yatırım Yapan Yabancılar: Yatırım yapılması gereken tutar Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. Bu ikamet izni türünden yatırımı yapacak kişinin eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan çocuğu veya bağımlı çocuğu da yararlanabilir. Bu amaçla başvuru yapılması halinde üst sınırı 5 yıl olan sürelerle ikamet izni verilmesi mümkündür.
m) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Vatandaşları: Bu vatandaşların başvuru yapması halinde üst sınırı 5 yıl olmak üzere ikamet izni verilmesi mümkündür.
ÖNEMLİ: Kişi yukarıda sayılan özelliklerden birine sahip olmasına rağmen Göç İdaresine başvurduğu zaman; kimi zaman başvurucudan kaynaklı kimi zaman idareden kaynaklı hatalarla, başvuru olumsuz sonuçlanabilir. Bu tür hataların önüne geçebilmek adına muhakkak konunun uzmanı avukatlarla çalışmak gerekir.
Kısa Dönem İkamet İzni Şartları
Kısa dönem oturma izni verilmesi için aranan şartlara ilişkin düzenlemeye Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu madde 32’de yer verilmiştir. Bu düzenlemeye göre kısa dönem ikamet izni için aranan şartlar şu şekilde sıralanabilir:
• Başvuruda bulunurken yukarıda sıralanan gerekçelerden birini veya birkaçını öne sürerek talepte bulunmak,
• Başvuruda gösterilen gerekçe ile ilgili belge ve bilgileri ibraz etmek,
• Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyen yabancılardan olmamak,
• Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarını sağlayabilir durumda olmak,
• Talep edilmesi halinde ikamet ettiği ülkenin yetkili mercileri tarafından düzenlenmiş olan adli sicil kaydını gösterir belgeyi ibraz etmek,
• Türkiye’de hangi adreste kalacağına ilişkin bilgileri ibraz etmek.
Kısa dönem ikamet izni için gerekli şartlar yukarıda sıralandığı gibidir. Bu şartlardan birinde eksiklik olması halinde başvurunun reddedilmesi veya var olan ikamet izninin iptal edilmesi nedeniyle yabancıların hak kaybına uğraması söz konusu olabilir. Kimi durumda da şartlar oluşmasına rağmen idarenin hatalı değerlendirmesi onucu hak kaybı yaşanabilir. Tüm bunlar dikkat edilmesi gereken süreçlerdir. Bu nedenle başvurunun en başından itibaren sıkı takibi gerekir.
Kısa Dönem Oturma İzni Başvurusu İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
Kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunurken hazır edilmesi gereken pek çok belge bulunmaktadır. Bu belgeler şu şekilde gösterilebilir:
• Başvuruda bulunulduğuna ilişkin başvuru formu,
• Yabancı uyruklu kişiye ait pasaport örneği,
• Fotoğraf,
• Gerekli harçların ödendiğini gösterir makbuz veya belgeler,
• Türkiye’de kalınacak süre boyunca yeterli ve düzenli maddi imkanının bulunduğuna ilişkin beyan
• Sağlık sigortası,
• İkamet izninin verilmesi halinde kalınacak yeri gösterir belge, (Ev kendine aitse tapu, değilse kira sözleşmesi),
• Vekil aracılığı ile yapılan başvurularda avukat vekaletnamesi.
Hangi amaçla kısa dönem ikamet izni başvurusu yapıldığı dikkate alınmaksızın gerekli genel belgeler yukarıda gösterildiği gibidir. Ancak başvurunun hangi nedenle yapıldığına göre farklı belgelerin de ibraz edilmesi gerekebilir. Bunlar somut olayın şartlarına göre belirlenecektir.
Kısa Dönem İkamet İzni Hangi Nedenlerle Reddedilir, İptal Edilir, Süresi Uzatılmaz?
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu madde 33’de hangi hallerde ikamet izninin verilmeyeceği, hangi hallerde verilen iznin iptal edileceği ve hangi hallerde süresi dolan iznin uzatılmayacağı hususları belirtilmiştir. Bu durumlar şu şekilde sıralanabilir:
• Kısa dönem ikamet izni verilmesi için aranan şartların eksiksiz bir şekilde yerine getirilmemesi veya mevcut şartların ortadan kalkması,
• Kısa dönem oturma izninin amacına aykırı olarak kullanıldığının tespit edilmesi,
• Başvuruda bulunan veya kısa dönem ikamet izni verilmiş yabancı hakkında geçerli bir sınır dışı etme kararı veya Türkiye’ye giriş yasağının bulunması.
Sık Sorulan Sorular
Kısa dönem oturma izni ile ilgili olarak uygulamada bazı sorularla karşılaşıyoruz. Bunlardan en sık sorulanlarını burada cevaplandırmakta yarar görüyoruz.
Turizm Amacıyla Kısa Dönem İkamet İzni En Çok Kaç Yıllık İzin Verilebilir?
Turizm nedeniyle kısa dönem oturma izni başvurusu yapılması halinde en fazla 2 yıllık izin verilir.
Aile İkamet İzninin Kısa Dönem İkamet İznine Çevrilmesi Hangi Hallerde Söz Konusu Olabilir?
En az 3 yıl süreyle aile ikamet izni ile Türkiye’de kalmış olan Türk vatandaşıyla evlenip boşanan yabancılar, asgari 3 yıl süre boyunca aile ikamet izni ile Türkiye’de kalmış olan ve 18 yaşını doldurmuş kişiler, destekleyicinin vefatı halinde vefat eden destekleyiciye bağlı aile ikamet izniyle kalanlar aile ikamet izninin kısa dönem ikamet iznine çevrilmesini talep edebilir.
Türkçe Kursu Nedeniyle İkamet İzni Alan Ancak Kursa Katılmayan Yabancının İzni İptal Edilir Mi?
Türkçe öğrenme kursuna kayıt yaptırdığını gerekçe göstererek ikamet izni almış olmasına karşın kursla bağın kesilmesinin ya da yeterli şekilde devam sağlanmadığının tespit edilmesi halinde yabancıların ikamet izni iptal edilir.
İkamet İzni Başvurusunda Eksik Belge Tespit Edilirse Ne Olur?
Başvuruda eksik belge olduğunun tespit edilmesi halinde bu belgelerin hangileri olduğu ve eksikliğin 15 gün içerisinde giderilmesi gerektiği yabancıya bildirilir. 15 günlük süre içinde eksik belgelerin tamamlanmaması halinde başvuru işlemden kaldırılacaktır.
İkamet İzin Süresi Dolmasına Rağmen Uzatma Başvuru Yapılmazsa Ne Olur?
İkamet izin süresini uzatmak için başvuru yapmamış olan yabancının uzatmaya yeter bir mazereti varsa, sonradan uzatma başvuru yaptığında başvurusu kabul edilir ancak uzatmak için ödeyeceği harç cezalı olarak yani bir miktar fazla olarak alınır. Uzatma için yeterli nedeni yoksa, başkaca bir oturma izni başvurusu vs. de yoksa yabancının deport edilmesi gündeme gelir.
Kısa Dönem İkamet İzni Başvurusunda Avukatın Önemi
Yukarıda konu ile ilgili olarak genel hatlarıyla kısa dönem ikamet izni başvurusu nasıl yapılır, gerekli şartlar nelerdir gibi konu ile ilgili en çok merak edilenleri açıkladık. Görüldüğü üzere başvuruda gösterilecek gerekçeye göre farklı aşamalardan oluşan önemli ayrıntıları içeren bir süreçtir bu.
Kısa dönem ikamet izni için herhangi bir hukuki ve teknik destek almaksızın yapılan başvurular çoğunlukla red ile sonuçlanmaktadır. Çünkü bunun hukuki zeminin doğru oluşturulması gerekir.
ÖNEMLİ: Uygulamada yabancılar için ikamet izni, çalışma izni, vatandaşlık vs. gibi işlemlerin “danışmanlık firması” adı altında hukukçu olmayan kişilerin idare ettiği firmalar tarafından yapılmaya çalışıldığı görülmektedir. Kanuni olarak ikamet izni, çalışma izni, vatandaşlık süreçlerinin takibi “yalnızca avukatların yapabileceği işler” arasındadır. Bu tür firmalar, kopyala yapıştır hazır taslak metinler üzerinden çalışma yapmaktadır ve somut olayın özelliklerine göre hukuki strateji geliştirme kabiliyetine sahip değillerdir.
Başvuruların olumsuz neticelenmesi önemli hak kayıplarına neden olabilir. Başvuru sürecinin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi ve bu süreçte başvurucunun herhangi bir hak kaybı yaşanmaması için sürecin deneyimli bir yabancılar hukuku avukatı ile takip edilmesi önerilir.
